Υπερσυσσώρευση κρατουμένων στα ευρωπαϊκά σωφρονιστικά ιδρύματα
Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του Συμβουλίου της Ευρώπης και συγκεκριμένα της επιτροπής νομικών θεμάτων του Οργανισμού, επισημαίνεται ότι το σημαντικότερο πρόβλημα των ευρωπαϊκών φυλακών είναι ο υπερπληθυσμός. Χαρακτηριστικά, η εν λόγω έκθεση υπογραμμίζει ότι σε χώρους όπου μπορούν να διαβιώσουν αξιοπρεπώς 100 κρατούμενοι, στη Σερβία υποχρεώνονται να μένουν 172, στην Ιταλία 153, στην Κύπρο 151, στην Ελλάδα 123, στην Τουρκία 115 και στη Γαλλία 108.
Λαμβάνοντας υπόψη ότι η υπερσυσσώρευση κρατουμένων στα σωφρονιστικά ιδρύματα δυσχεραίνει τις συνθήκες κράτησης (διαβίωση, σίτιση, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, υγειονομική φροντίδα) ερωτάται η Επιτροπή:
1. Παρόλο που οι συνθήκες κράτησης εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των κρατών μελών, πώς σχολιάζει τα εν λόγω στοιχεία, καθώς βάσει των Ευρωπαϊκών Σωφρονιστικών Κανόνων και των Ετήσιων Σωφρονιστικών Στατιστικών SPACE1 του Συμβουλίου της Ευρώπης τα περισσότερα κράτη μέλη απέχουν από τα ελάχιστα πρότυπα που επιβάλλει η ΕΕ;
2. Εξετάζει ως ενδεχόμενο για την αποσυμφόρηση των φυλακών των κρατών μελών την προώθηση αλλοδαπών κρατουμένων από τρίτες χώρες στις χώρες καταγωγής τους, με την οικονομική συνδρομή της ΕΕ;
3. Καίτοι τα σωφρονιστικά ιδρύματα δεν είναι επιλέξιμοι στόχοι από τα διαρθρωτικά ταμεία, καθώς δεν συμβάλλουν ιδιαίτερα στη διαρθρωτική πολιτική των ευρωπαϊκών περιφερειών, και δεδομένου ότι η ΕΕ δίνει ιδιαίτερη σημασία στο σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων των κρατουμένων, προτίθεται να συνδράμει οικονομικά τα κράτη μέλη με σκοπό την αναβάθμιση των υπαρχουσών δομών κράτησης ή ακόμα και τη δημιουργία νέων;
Απάντηση της κ. Reicherts εξ ονόματος της Επιτροπής
Η Επιτροπή αποδίδει μεγάλη σημασία στο σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων των ατόμων που τελούν υπό κράτηση στην ΕΕ και έχει επίγνωση του υπερπληθυσμού των φυλακών σε ορισμένες θέσεις. Υπάρχει ήδη νομοθεσία της ΕΕ η οποία αποσκοπεί στη διευκόλυνση της κοινωνικής επανένταξης των καταδίκων και στην προσφορά εναλλακτικών λύσεων έναντι της φυλάκισης, ιδίως οι αποφάσεις-πλαίσιο σχετικά με τη μεταφορά των κρατουμένων, την αμοιβαία αναγνώριση των μέτρων αναστολής και τα μέτρα επιτήρησης(1). Στην έκθεση εφαρμογής της, της 5ης Φεβρουαρίου 2014(2), η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν σύντομα τις εν λόγω αποφάσεις-πλαίσιο, των οποίων οι προθεσμίες υλοποίησης έχουν ήδη παρέλθει από το 2011 και το 2012. Οι αποφάσεις-πλαίσιο περί αναστολής και μέτρων επιτήρησης μπορούν να μειώσουν σημαντικά το χρονικό διάστημα φυλάκισης των ατόμων που δεν κατοικούν μονίμως στο κράτος μέλος της καταδίκης.
Οι μεταγωγές κρατουμένων μη υπηκόων της ΕΕ αντιμετωπίζονται συνήθως από τη σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης της 25ης Μαρτίου 1983. Το κείμενο νομικό πλαίσιο των Συνθηκών δεν προβλέπει τη δυνατότητα χρηματοδότησης της ΕΕ για τον επαναπατρισμό των ατόμων μη πολιτών της ΕΕ στις χώρες καταγωγής τους.
Οι επενδύσεις στις φυλακές δεν μπορούν να θεωρηθούν ως συμβολή στην ανάπτυξη και τη διαρθρωτική αναπροσαρμογή περιφερειών (άρθρο 176 της ΣΛΕΕ) και, ως εκ τούτου, δεν μπορούν να θεωρηθούν ως επενδύσεις σε υποδομές που θα μπορούσαν να τύχουν χρηματοδότησης από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ). Δεν υπάρχουν άλλα ταμεία της ΕΕ που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για την κατασκευή και ανακαίνιση φυλακών.
(1) Απόφαση-πλαίσιο 2008/909/JHA της 27ης Νοεμβρίου 2008, σχετικά με την εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης δικαστικών αποφάσεων σε ποινικές υποθέσεις οι οποίες επιβάλλουν ποινές στερητικές της ελευθερίας ή μέτρα στερητικά της ελευθερίας, για τον σκοπό της εκτέλεσής τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ΕΕ 5.12.2008, L 327/27, η απόφαση-πλαίσιο 2008/947/JHA της 27ης Νοεμβρίου 2008, σχετικά με την εφαρμογή της αρχής της αναγνώρισης δικαστικών αποφάσεων και αποφάσεων αναστολής με σκοπό την εποπτεία των μέτρων αναστολής και των εναλλακτικών κυρώσεων, ΕΕ 16.12.2008, L 337/102.
(2) COM(2014)57 τελικό.