Ενδοσχολική βία
Το Βullying και ο σχολικός ρατσισμός είναι δύο από τα πιο διαδεδομένα φαινόμενα κοινωνικής παθογένειας των οικονομικά ανεπτυγμένων χωρών. Πρόκειται για τη συστηματική επιθετική συμπεριφορά σε βάρος μεμονωμένων μαθητών μέσα και έξω από το σχολείο, υπό τη μορφή ψυχολογικής και σωματικής βίας, σεξουαλικής παρενόχλησης αλλά και οικονομικής εκμετάλλευσης. Τα τελευταία χρόνια ανεξέλεγκτες διαστάσεις έχει πάρει και το cyber-bullying, δηλαδή η ψυχολογική κακοποίηση μέσω του διαδικτύου, με σκοπό τη ζημιά ενός ατόμου ή μιας ομάδας. Βάσει μελετών, τα θύματα bullying είναι τρεις φορές πιθανότερο να κάνουν σκέψεις για αυτοκτονία και οι θύτες να αναπτύξουν επιθετικές συμπεριφορές στην ενήλικη ζωή τους.
Σύμφωνα με τα παραπάνω, ερωτάται η Επιτροπή:
— Σκοπεύει να προωθήσει νέα προγράμματα και υπηρεσίες — πέραν των ήδη υπαρχόντων — σε πανευρωπαϊκό επίπεδο για την πρόληψη του φαινομένου, σε συνεργασία μάλιστα με μη κυβερνητικές οργανώσεις και ενδεχομένως τις εταιρείες κοινωνικής δικτύωσης, δεδομένης της ραγδαίας εξάπλωσής του στον πραγματικό κόσμο αλλά κυρίως στο διαδίκτυο;
— Δοθέντος ότι σε ορισμένα κράτη μέλη, όπως και στην Ελλάδα, εφαρμόζονται ήδη με επιτυχία συγκεκριμένα προγράμματα πρόληψης, πώς μπορεί να διευκολύνει τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών στα πλαίσια ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών, για την αποτελεσματικότερη πρόληψη αλλά και αντιμετώπιση του φαινομένου;
— Διαθέτει στατιστικά στοιχεία για την έξαρση του φαινομένου τόσο εντός ΕΕ όσο και στην Ελλάδα;
Απάντηση της κ. Jourová εξ ονόματος της Επιτροπής
Η Επιτροπή εκφράζει την ανησυχία της σχετικά με τη βίαιη συμπεριφορά απέναντι σε παιδιά(1)(2). Το θεματολόγιο της ΕΕ για τα δικαιώματα του παιδιού(3) τονίζει ότι η ευημερία των παιδιών μπορεί να επιτευχθεί μόνο σε μια κοινωνία απαλλαγμένη από τη βία εις βάρος παιδιών, και υπογραμμίζει την ανάγκη πρόληψης του εκφοβισμού.
Μέσω του προγράμματος DAPHNE, η Επιτροπή χρηματοδότησε έργα για την πρόληψη και την καταπολέμηση του εκφοβισμού (συμπεριλαμβανομένου του διαδικτυακού εκφοβισμού) στα σχολεία το 2013(4), και το 2014 πραγματοποιήθηκε πρόσκληση υποβολής προτάσεων με στόχο τον εκφοβισμό στα σχολεία στην κατ’ οίκον φροντίδα και στους χώρους κράτησης(5). Χρηματοδοτική στήριξη έχει παρασχεθεί επίσης στο δίκτυο Child Helpline International, λαμβανομένου υπόψη του σημαντικού ρόλου των υπηρεσιών τηλεφωνικής γραμμής άμεσης βοήθειας για παιδιά. Επιπλέον, η Επιτροπή συνεχίζει να χρηματοδοτεί μέσω του νέου προγράμματος Erasmus + εκκρεμή διασυνοριακά έργα, με τη σύμπραξη σχολείων, παιδιών, γονέων και διδασκόντων, που αποσκοπούν στην αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος.
Επίσης, η Επιτροπή έχει συστήσει και συγχρηματοδοτεί κέντρα για την ασφαλέστερη χρήση του Διαδικτύου(6) σε όλα τα κράτη μέλη, κύριο έργο των οποίων είναι η ευαισθητοποίηση των νέων, των δασκάλων και των γονέων όσον αφορά τους δυνητικούς κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι νέοι στις επιγραμμικές τους συνδέσεις, καθώς και να τους εξοπλίσουν κατάλληλα ώστε να μπορούν να διαχειρίζονται αυτούς τους κινδύνους. Τα κέντρα αυτά διαθέτουν ανοικτές γραμμές επικοινωνίας στις οποίες παρέχονται συμβουλές επί ζητημάτων που αντιμετωπίζουν οι νέοι στο Διαδίκτυο. Οι εκθέσεις σχετικά με την εφαρμογή του αυτορρυθμιζόμενου συνασπισμού ΤΠΕ για τα παιδιά που χρησιμοποιούν το Διαδίκτυο καθορίζουν τις απαντήσεις της βιομηχανίας στις περιπτώσεις εκφοβισμού.
Το 2013, σε μια συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Φόρουμ για τα Δικαιώματα του Παιδιού που ήταν αφιερωμένη στην πρόληψη του εκφοβισμού, συζητήθηκαν ορθές πρακτικές, προσεγγίσεις και μέτρα που λαμβάνονται σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο(7).
Η Επιτροπή δεν συγκεντρώνει συγκριτικά στοιχεία σχετικά με τον εκφοβισμό στα σχολεία ή τον διαδικτυακό εκφοβισμό στην Ελλάδα ή στην ΕΕ.
(1) Για παράδειγμα, στην ανακοίνωση του 2011 για το θεματολόγιο της ΕΕ για τα δικαιώματα του παιδιού, COM(2011)60 τελικό.
(2) Η Επιτροπή έχει επιληφθεί θεμάτων σχετικά με τον εκφοβισμό και τον διαδικτυακό εκφοβισμό σε αρκετές απαντήσεις στις γραπτές ερωτήσεις, βλ. για παράδειγμα: E-010389/13, P-007853/13, E-009306/12, E-008601/2012.
(3) COM(2011)60 τελικό.
(4) Πρόγραμμα DAPHNE: http://ec.europa.eu/justice/grants1/files/award_annex_2013_dap_ag_en.pdf
(5) Πρόγραμμα DAPHNE: http://ec.europa.eu/justice/grants1/calls/just_2014_rdap_ag_bull_en.htm
(6) http://www.saferinternet.org/
(7) http://ec.europa.eu/justice/fundamental-rights/rights-child/european-forum/eighth-meeting/index_en.htm