Ενδυνάμωση της δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις
Η δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις είναι αναμφισβήτητα κεφαλαιώδους σημασίας για την καταπολέμηση του εγκλήματος στην ΕΕ, καθώς στηρίζεται στην αμοιβαία εμπιστοσύνη και συμβάλλει στην ενίσχυση του διαλόγου και της δράσης μεταξύ των δικαστικών αρχών των κρατών μελών στον ποινικό τομέα.
Εντούτοις, τα διαφορετικά επίπεδα προστασίας των υπόπτων ή κατηγορουμένων στα ποινικά δικονομικά συστήματα των κρατών μελών δημιουργούν σημαντικά κενά, που καθιστούν δυσχερή στην πράξη την επίτευξη του αναγκαίου βαθμού αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ των διωκτικών και δικαστικών αρχών των κρατών μελών και υπονομεύουν την αποτελεσματική δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις.
Στα πλαίσια της εφαρμογής της ευρωπαϊκής ατζέντας 2020 για τη δικαιοσύνη, ερωτάται η Επιτροπή:
— Δεδομένης της σημαντικής προόδου που έχει επιτευχθεί μέχρι σήμερα, ποιες πολιτικές προτεραιότητες μένουν ακόμα να επιδιωχθούν άμεσα, ώστε να οδηγηθούμε ομαλά σε έναν λειτουργικό κοινό ευρωπαϊκό χώρο δικαιοσύνης, που ακόμα χωλαίνει;
— Θεωρεί ότι η καθυστέρηση στην απονομή της δικαιοσύνης που παρατηρείται σε πολλά κράτη μέλη, όπως στην Ελλάδα, δημιουργεί εμπόδια στην αμοιβαία αναγνώριση των δικαστικών αποφάσεων και των διαφορετικών δικονομικών συστημάτων; Εάν ναι, ποιες είναι οι πρωτοβουλίες για την αντιμετώπισή τους και για την ενδυνάμωση της εμπιστοσύνης των πολιτών στο κράτος δικαίου;
Απάντηση της κ. Jourová εξ ονόματος της Επιτροπής
Η Επιτροπή συμμερίζεται πλήρως την άποψη της κυρίας βουλευτού ότι η ενίσχυση των δικαιωμάτων των υπόπτων και κατηγορουμένων που αντιμετωπίζουν ποινική διαδικασία ενισχύει την αμοιβαία εμπιστοσύνη μεταξύ των κρατών μελών, πράγμα που αποτελεί προϋπόθεση για την ομαλή δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις.
Η ενίσχυση του δικαιώματος σε δίκαιη δίκη αποτελεί, ως εκ τούτου, προτεραιότητα για την Επιτροπή κατά τα τελευταία χρόνια: έχουν ήδη εκδοθεί τρεις οδηγίες: 1) σχετικά με το δικαίωμα σε διερμηνεία και μετάφραση κατά την ποινική διαδικασία(1)· 2) σχετικά με το δικαίωμα ενημέρωσης στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών(2)· και 3) σχετικά με το δικαίωμα πρόσβασης σε δικηγόρο και με το δικαίωμα επικοινωνίας μετά τη σύλληψη(3). Τρεις πρόσθετες οδηγίες βρίσκονται επί του παρόντος υπό διαπραγμάτευση από τους συννομοθέτες σχετικά με 1) το τεκμήριο αθωότητας και το δικαίωμα παράστασης του κατηγορουμένου στη δίκη του, 2) ειδικές εγγυήσεις για τα παιδιά στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών και 3) την προσωρινή νομική βοήθεια και τη νομική βοήθεια στις διαδικασίες του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης. Επίσης, η Επιτροπή εξέδωσε δύο συστάσεις σχετικά με 1) ειδικές εγγυήσεις για ευάλωτους υπόπτους σε ποινικές διαδικασίες και 2) τη νομική συνδρομή σε ποινικές διαδικασίες.
Η Επιτροπή είναι πεπεισμένη ότι τα μέτρα αυτά — αφ’ ής στιγμής εγκριθούν και μεταφερθούν στην εθνική νομοθεσία — θα έχουν θετικό αντίκτυπο στη δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις.
Γενικότερα, η Επιτροπή ενθαρρύνει ορισμένα κράτη μέλη να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα των αστικών, εμπορικών και διοικητικών δικαστικών συστημάτων τους στο πλαίσιο των προγραμμάτων οικονομικής προσαρμογής ή του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, τον ετήσιο συντονισμό των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών. Ο ετήσιος πίνακας αποτελεσμάτων της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης, ο οποίος τροφοδοτεί το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο, παρέχει, μεταξύ άλλων, στοιχεία σχετικά με τη διάρκεια των αστικών, εμπορικών και διοικητικών δικαστικών διαδικασιών.
(1) Οδηγία 2010/64/ΕΕ της 20ής Οκτωβρίου 2010, ΕΕ L 280 της 26.10.2010, σ. 1-7.
(2) Οδηγία 2012/13/ΕΕ της 22ας Μαΐου 2012, ΕΕ L 142 της 1.6.2012, σ. 1-10.
(3) Οδηγία 2013/48/ΕΕ της 22ας Οκτωβρίου 2013, ΕΕ L 294 της 6.11.2013, σ. 1-12.